نگاهی به بافت قدیم یزد، اولین شهر خشتی و دومین شهر جهان

تور یزد

در کوچه و پس کوچه‌های یزد که قدم می‌گذارید، تلالو رنگ آفتاب بر دیوارهای کاهگلی و عطر ناب خاک، شما را به سفری ناب و متفاوت در میراث جهانی می‌برد. در این سفر گذر زمان را احساس نخواهید کرد و همراه تاریخ به یکی از شگفت انگیزترین شهرهای جهان سفر می‌کنید.

بافت قدیمی یزد به دلیل فرم دست نخورده و بکرش در تاریخ 18 تیرماه در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. این شهر همانطور که گفته شد، اولین شهر خشتی جهان و دومین شهر تاریخی جهان پس از ونیز است. در این مقاله وبلاگ آرندتور قصد دارد تا شما را با بافت قدیم یزد، مساحت این بافت قدیمی، اماکن دیدنی و... شهر تاریخی یزد آشنا کند. پس با ما همراه باشید.

چرا بافت قدیم یزد به عنوان میراث جهانی به ثبت رسید؟

اولین سوالی که شاید ذهن هر خواننده‌ای را درگیر خود کند این است که چرا بافت قدیمی یزد، در یونسکو به ثبت جهانی رسیده‌است؟

برای پاسخ به این پرسش، باید سراغ معماری منحصر به فرد و بکر این منطقه رفت. مصالح اصلی که در بافت تاریخی یزد به کار رفته، آن چیزی که در کوچه و پس کوچه‌ها، خانه‌ها، ساباط‌ها و... شهر متوجه می‌شوید، خشت‌های خام است. کاهگل و خشت خام اصلی‌ترین مصالح در بافت قدیمی یزد است که به دلیل ویژگی‌های بالا و استقامت فراوانش در برابر گرما و سرما و نشت نکردن باران و... در این شهر به صورت فراوان از آن استفاده می‌شده‌است.

علاوه بر ظاهر معماری و بافت خشت گونه شهر تاریخی یزد، وجود 77 اثر تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران، یکی دیگر از عوامل موثر است که سبب شد شهر یزد به عنوان بافت قدیمی و سنتی به ثبت جهانی برسد.

استان یزد با ثبت 77 اثر تاریخی ملی یکی از شهرهای پرگردشگر ایران به حساب می‌آید که در نیمه دوم سال بیشترین بازدیدکننده را دارد.

از مشخصات بافت قدیمی یزد چه می‌دانید؟

از آنجا که شهر یزد، در منطقه‌ای با آب و هوای گرم و خشک قرار دارد، اغلب گذرگاه‌ها و بازارهای شهر که به ساباط شهرت دارند، مسقف هستند تا رهگذران و عابران از آفتاب تند و تیز منطقه در امان بمانند و سرپناهی برای گذر در خیابان‌ها و کوچه‌ها داشته باشند.

از جمله ویژگی‌های دیگر این شهر کویری، استفاده از بادگیرهای خانه‌هاست. بادگیرهای یزد در سیستم تهویه هوا بسیار موثر بوده و از طرفی دیگر به خنک شدن هوا در روزهای گرم سال بسیار کمک می‌کند.

سومین ویژگی که از بافت قدیمی یزد می‌توان عنوان کرد، بافت متراکم و فشرده و خانه‌های بدون فاصله و درهم تنیده، کوچه پس کوچه‌های باریک و سرپوشیده این منطقه است که براساس جهت وزش باد و تابش خورشید ساخته شده‌اند.

یزد در کنار دو ضلع مثلث طلایی گردشگری شیراز و اصفهان، مقصد اول گردشگران اروپایی و خارجی در سفر به ایران است.

چرا شهر یزد به عنوان کانون گردشگری در سطح کشوری و جهانی مشهور شده‌است؟

• مهم‌ترین دلیل که می‌توان به آن اشاره کرد، شهرت شهر یزد به عنوان اولین شهر خشتی و دومین شهر جهان در یونسکو است.
• شهر یزد قدمتی طولانی دارد و عمر آن به هزاره سوم پیش از میلاد و عهد پیشدادیان بر می‌گردد. از آن زمان به سرزمین یزد، یزدان می‌گفتند و به عنوان محل عبادت از آن نام برده می‌شده‌است. همین قدمت طولانی که به پیش از اسلام بر می‌گردد، یکی دیگر از دلایل توریستی بودن فراوان شهر یزد است.
•  این شهر دارای 77 اثر ثبت شده ملی است. که برخی از مهم‌ترین آن ها را به صورت تیتروار در اختیار شما قرار می‌دهیم:

1.  باغ دولت آباد
2.  زندان اسکندر
3. خانه لاری ها
4. امیر چخماق
5.  مسجد جامع یزد و بلندترین مناره‌های جهانی‌اش
6.  دخمه زرتشتیان
7.  آتشکده ورهام
8.  بازارهای تاریخی یزد
9. نخستین صندوق امانات جهان با عمری 1700 ساله
10. طولانی‌ترین قنات جهان با قدمت 3500 ساله و 88 کیلومتر طول
11. قدیمی‌ترین میدان ساعت شهری در ایران
12. قدیمی‌ترین نخل چوبی در ایران
13.  قدیمی‌ترین مسجد ایران در 30 کیلومتری شهر یزد
14. تنها آب انبار شش بادگیر جهان
15. تنها کاروانسرای دایره‌ای شکل ایران
16. کسب نشان ویژه بنیاد جهانی انرژی و عنوان شهر پایدار جهان
17.  رستوران‌های بافت قدیمی یزد
18. هتل‌های معروف با بافت سنتی و تاریخی یزد

و هزاران اثر تاریخی دیگر که در این شهر وجود دارد و سبب شده مساحت بافت قدیم یزد، به عنوان گسترده‌ترین بافت سنتی و مسکونی با حدود 743 هکتار و مساحت حریم پنج هزار هکتار در سال 1384 به ثبت ملی برسد.

یکی از محله‌های بسیار مشهور بافت قدیمی یزد، «فهادان » یا «یوزداران» است که در گویش محلی به آن « جنگل یا محله یوزداران» گفته می‌شود.

القاب شهر تاریخی یزد

شهر تاریخی یزد در گذر زمان القاب مختلفی به خود گرفته است. گذشته از آن که شاید بتوان گفت، اولین لقبی که به این شهر داده شده، شهر یزدان است، در قرن پنجم هجری «خواجه نظام الملک طوسی» شهر یزد را از لحاظ تقوا «دارالعباده» نامید. در دهه پنجاه «محمد تقی فلسسفی» به علت وجود حسینیه‌های بزرگ و مجهز، سبک سینه‌زنی متفاوت و نخل‌برداری ظهر عاشورا، یزد را شهر «حسینیه ایران» نامید. 

از جمله القاب دیگر که به شهر یزد داده شده، می‌توان به  شهر بادگیرها، شهر کار و کاریز و کاهگل، دارالعلم و دارالعمل، شهر دوچرخه‌ها، شیرینی، شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب اشاره کرد.

شهر یزد به علت داشتن تعداد بالای بادگیرها در ایران، به شهر بادگیرها شهرت دارد.

سخن آخر

سفر به یزد از آن سفرهای تاریخی فرهنگی است که شما را بهتر و نزدیک‌تر با تاریخ و فرنگ ایران در مناطق کویری آشنا می‌کند. این سفر آنچنان جذاب و فشرده است که قطعا شما زمان برای تماشای تمامی جاذبه‌های گردشگری یزد، کم خواهید آورد. در هنگام اقامت در شهر یزد، می‌توانید از تور یزدگردی و یا تورهای کویرنوردی این مجموعه هم استفاده کنید. اما اگر قصد سفر به یزد با آرندتور را دارید، کافی است با پشتیبان انلاین آرندتور تماس بگیرید و اطلاعات لازم در مورد برنامه سفر، محل اقامت و... را کسب کنید.