از سیر تا پیاز در مورد سفر به دریاچه ارومیه

تور ارومیه

دریاچه ارومیه، ششمین دریاچه آب شور جهان، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور خاورمیانه و بزرگ‌ترین دریاچه کشور به وسعت 52000 کیلومترمربع است و در بین دو استان آذربایجان غربی و شرقی قرار دارد. این دریاچه نسبتا جوان، پس از آخرین دوره یخبندان ساخته شده‌ و در ابتدا آب آن شیرین بوده‌ اما با گذر زمان به تدریج آبش شور شده‌است. آب دریاچه ارومیه از آبریز 60 رودخانه تأمین می‌شود.

وبلاگ آرندتور قصد دارد در یک مقاله جامع شما را با ویژگی‌های منحصر به فرد دریاچه ارومیه آشنا کند. پس با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری در مورد تاریخچه دریاچه ارومیه، تعداد جزیره دریاچه ارومیه، وسعت دریاچه ارومیه و علت شوری و خشک شدن دریاچه ارومیه، بهترین زمان سفر به دریاچه و جاذبه‌های گردشگری آن آشنا کند.

در مورد دریاچه ارومیه چه می‌دانید؟

بزرگ‌ترین آبگیر دائمی در آسیای غربی دریاچه ارومیه است. این دریاچه، آبریز 60 رودخانه مختلف همچون زرینه‌رود، باراندوز، شهرچای، نازلو، سیمینه‌رود، تلخه‌رود، گادر و زولا  است. بزرگ‌ترین رودخانه تامین کننده آب دریاچه ارومیه، زرینه رود است. این دریاچه همانطور که گفته شد، بیست و پنجمین دریاچه جهان، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و بزرگ‌ترین دریاچه آب شور خاورمیانه است.

آب دریاچه ارومیه به علت وجود موجودات میکروسکوپی در آن گاهی به رنگ‌های قرمز تا نارنجی در می‌آید.

هرچه تعداد موجودات میکروسکوپی موجود در آب دریاچه افزایش یابد، غلظت نمک آن بیشتر شده و رنگ آب به سمت سرخی خواهد رفت.

دریاچه ارومیه زیستگاه بسیاری از حیوانات مهاجر و بومی همچون فلامینگو، پلیکان، حواصیل و اردک است. این دریاچه در سال 1355 از طرف یونسکو به عنوان یکی از 59 زیست کره جهان و پارک ملی معرفی شد.

دریاچه ارومیه در سال 1346 به عنوان یک منطقه حفاظت شده انتخاب شد و به ثبت رسید.

علت تشکیل دریاچه ارومیه چیست؟

آن چیزی که به شکل کنونی از این دریاچه می‌بینید، پس از آخرین دور یخبندان زمین به وجود آمده‌است. پس از تشکیل دریاچه حدود 35 تا 45 هزار سال پیش، ابتدا آب آن شیرین بوده اما در گذر زمان آب دریاچه شورتر شده و در نهایت به شکل امروزی (فوق اشباع از نمک) درآمده ‌است.

دریاچه ارومیه یکی از چند دریاچه غیرعادی فوق اشباع از نمک دنیاست که شباهت زیادی به دریاچه بزرگ نمک (Great Salt Lake) آمریکا دارد.

علت شوری آب دریاچه ارومیه چیست؟

همانطور که گفته شد، آب دریاچه در ابتدا شور نبوده اما در گذر زمان به این حد از شوری رسیده‌است. در این قسمت به بررسی علت شوری آب دریاچه ارومیه و علت خشک شدن دریاچه ارومیه می‌پردازیم.:

سنگ‌های گچی و نمکی نئوژن در حوضه آبریز دریاچه، تبخیر بالای آب، ایجاد بزرگراه شهید کلانتری روی دریاچه ارومیه به منظور ارتباط راحت‌تر بین دو شهر ارومیه و تبریز، موجب افزایش سطح آب دریاچه در بخش جنوبی و زیر آب رفتن دشت‌های جنوبی دریاچه و کم شدن شوری آب در آن قسمت شده‌است. از طرفی دیگر با کاهش شوری آب در بخش جنوبی، غلظت نمک در بخش شمالی بالا رفته و عدم توازن غلظت نمک بین دو بخش دریاچه، موجب عدم توازن بین آب ورودی و تبخیر در دو قسمت شمالی و جنوبی شده است به گونه‌ای که در آینده ممکن است دریاچه ارومیه تبدیل به دو دریاچه کوچک شمالی و جنوبی شود!

تنها موجود زنده دریاچه ارومیه با وجود غلظت بالای نمک، آرتیمیاست.

چرا دریاچه ارومیه خشک شد؟

مهم‌ترین دلایل خشک شدن دریاچه ارومیه؛، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، عبارتند از:

1. ساخت سدهای متعدد در مسیر رودخانه‌ای حوضه آبریز دریاچه ارومیه
2. حفر چاهای غیر مجاز
3. افزایش دمای جهانی
4. ساخت بزرگراه کلانتری

با اینکه در گذشته دریاچه ارومیه دومین دریاچه بزرگ آب شور دنیا بود، به تدریج حجم آب خود را از دست داده و اکنون در رتبه بیست و پنجم دنیا قرار دارد.

دریاچه ارومیه امروزه در چه وضعیتی قرار دارد؟

88 درصد آب دریاچه ارومیه خشک شده‌است. همزمان با انتشار این خبر، کارشناسان هشدار دادند، چنانچه روند خشکسالی ادامه یابد، جمعیت ساکن کنار دریاچه به دلیل طوفان و شن و گرد و غبار از آنجا مهاجرت می‌کنند و شهر تبریز نیز باید به صورت کامل تخلیه شود.

اما پس از چندین سال نگرانی آب دریاچه ارومیه به تدریج بالا آمد و از حشکسالی فاصله گرفت. سال 1394 طرح احیای دریاچه ارومیه شروع شد و از آن زمان تا کنون بیش از 10 هزار میلیارد تومان اعتبار به این دریاچه اختصاص داده شده‌است.

 مساحت این دریاچه در سال 1396 به 2300 کیلومتر مربع و در سال 1398 به 3214 کیلومتر مربع رسید. هدف نهایی ستاد احیای دریاچه ارومیه، رساندن آب آن به بیش از 1247 متر است که رسیدن به این حد نیاز به تلاش‌های فراوان دارد.

با افزایش سطح آب آرتیمیاها که به دلیل شوری زیاد دریاچه از این زیستگاه رفته بودند، دوباره به دریاچه بازگشتند. تعداد فلامینگوها افزایش یافت و از حدود 4000 فلامینگو به 60 هزار رسید.

حجم آب دریاچه ارومیه در یک ساله گذشته با رشدی 65 درصدی به 4 میلیارد و 70 میلیون مترمکعب رسیده‌است.

دریاچه ارومیه چند جزیره دارد؟

دریاچه ارومیه همچون سایر دریاچه‌های جهان، دارای جزایر متعددی است. جزیره‌های اشک، کبودان و شاهی به عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین جزایر دریاچه در میان 102جزیره پیرامون آن محسوب می‌شوند.

جزیره شاهی تنها جزیره مسکونی دریاچه ارومیه است که 7 روستا را در دل خود جای داده است.

وجه تسمیه نام دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در طول تاریخ اسامی مختلفی داشته‌است. در دوره‌ی آشوری به نام «ریما»، مادها به «شیکاسه» و در زبان اوستا به «چی چست» به معنای «درخشنده» شهرت داشته‌است. دریاچه کبودان «دریاچه آبی» نیز از جمله اسامی این دریاچه بوده که اکنون نام یکی از جزیره‌های دریاچه است. برخی از اقوام ارمنی به آن «کپوتان» به معنای «عاریه» می‌گفتند. اسامی شاهی و شور نیز از جمله اسامی این دریاچه بوده که در گذر زمان به آن داده شده‌است. اصطخری در کتابش از دریاچه ارومیه به نام «شراه» به معنی دریاچه مخالفان یاد کرده‌است. در دوره رضاخان نام دریاچه به افتخار او به دریاچه رضاییه تغییر یافت. زمانیکه انقلاب اسلامی به وقوع پیوست، نام دریاچه به ارومیه تغییر یافت.

قدمت دریاچه ارومیه به 35 تا 45 هزار سال پیش بر می‌گردد.

در مورد جاذبه‌های گردشگری دریاچه ارومیه چه می‌دانید؟

• پیش از اینکه دریاچه ارومیه خشک شود، قایق سواری و تماشای جزایر آن یکی از تفریحات مفرح این منطقه بود. اما پس از خشک شدن دریاچه، این تفریح نیز به کنار گذاشته شد. اکنون که آب دریاچه بالا آمده، قایق سواری دوباره در آن رونق یافته است. اگر قصد قایق سواری دارید، باید به بندر شرف‌خانه که در مسیر سلماس به تبریز قرار دارد، بروید.
• منطقه کاظم داشی در فصل بهار، زمان رویش شقایق‌ها یک منطقه عالی برای عکاسی است. تماشای غروب آفتاب در کنار دریاچه و شقایق‌های زیبا یکی از مناظر بی‌نظیر برای کسانی است که به عکاسی علاقه‌مند هستند.
• از جمله جاذبه‌های گردشگری دیگر دریاچه ارومیه که بسیار مهم بوده، خواص گل و لای کف دریاچه است که برای درمان روماتیسم، بیماری‌های تنفسی و زنان از آن استفاده می‌کنند. علاوه براین به دلیل غلظت بالای نمک آب دریاچه می‌توان تنی به آب زد و از شناور ماندن بر روی آب لذت برد و به آرامش رسید.
• کریستال‌های نمکی دریاچه، یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری این منطقه هستند که با انباشت آنها بر روی هم تپه‌های زیبا و درخشانی ایجاد شده‌است.
• تماشای انواع پرنده‌های مهاجر از جمله فلامینگوها، لک لک، مرغ نوروزی در فصل مهاجرت پرندگان از جمله مناظر نابی است که تماشای آنها از نزدیک در هیچ کجای ایران امکان پذیر نیست.

در 102 جزیره دریاچه ارومیه 23 گونه پستاندار و 115 گونه پرنده زندگی می‌کنند.

چگونه به دریاچه ارومیه بروید؟

دریاچه ارومیه در 21 کیلومتری شرق ارومیه در شمال غربی ایران در مرز بین دو استان آذربایجان شرقی و غربی قرار دارد.

حدود 550 گونه گیاهی یک ساله و چند ساله در دریاچه ارومیه زندگی می‌کنند.

بهترین زمان سفر به دریاچه ارومیه چه موقع است؟

بهترین زمان سفر به دریاچه ارومیه بهار و تابستان است. با توجه به موقعیت جغرافیایی دریاچه ارومیه در فصل‌های پاییز و زمستان از هوای سردی برخوردار بوده و بهتر است از سفر به این منطقه در دو فصل یاد شده دوری کنید.

سخن آخر

دریاچه ارومیه یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های کشور است که از لحاظ اکوسیستم طبیعی و اکولوژی دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است. چنانچه تا به حال به این منطقه سفر نکرده‌اید و دریاچه را از نزدیک تماشا نکرده‌اید، توصیه می‌کنیم به این سفر بروید. این دریاچه یکی از مناطق حفاظت شده ایران است که تماشای چندباره آن مخصوصا در این روزها که از خشکی خارج شده لذتی وصف ناپذیر و به یادماندنی است.

چنانچه امکان سفر به دریاچه ارومیه را ندارید، می‌توانید با تور ارومیه آژانس مسافرتی آرندتور همراه شده و یک سفر خاطره انگیز را برای خود رقم بزنید. این سفر به صورت شخصی برگزار می‌شود و شما می‌توانید وسیله نقلیه و محل اقامت خود را انتخاب کنید.

خدماتی که آرندتور ارائه خواهد داد، دو شب اقامت در هتل با صبحانه و همراهی لیدر محلی برای بازدید از 5 جاذبه گردشگری همچون دریاچه ارومیه، تفرجگاه بند،کلیسای ننه مریم، عمارت سه گنبد