جاذبه های دیدنی تونس
گاهی برای پیدا کردن بهشت، نباید به دوردستهای اقیانوس آرام نگاه کرد؛ گاهی بهشت در چند قدمی شمال آفریقاست. تور تونس سفری است به سرزمینی که در آن، بوی یاسمنهای تازه با عطر تندِ تاریخ گره خورده است. جایی که کوچههای آبی و سفید، قصههای هزار و یک شب را در گوش مسافران زمزمه میکنند. اگر به دنبال تجربهای متفاوت از مقاصد تکراری هستید، همراهی با آرند تور در این مسیر، دریچهای رو به تمدنهای گمشده و سواحل فیروزهای مدیترانه است.
تونس؛ مروارید مدیترانه در آغوش اطلس
برخی کشورها تنها یک مقصد جغرافیایی هستند، اما تونس یک «حالوهوا» است. تصور کنید در ساحل شمالی آفریقا ایستادهاید؛ جایی که نسیم خنک مدیترانه با گرمایِ ملایم صحرای بزرگ در هم میآمیزد. تونس، همان نقطهی طلایی زمین است که در آن، شکوهِ ویرانههای روم باستان با آرامشِ فیروزهایِ سواحلِ مدرن به تفاهم رسیدهاند. این سرزمین، نه کاملاً آفریقایی است، نه کاملاً عربی و نه کاملاً مدیترانهای؛ تونس ترکیبی جادویی از تمام اینهاست که در طول سههزار سال تاریخ، صیقل خورده است.
سفر به این دیار، سفری به رنگهاست. از سپیدیِ دیوارهای گچی که زیر آفتاب تند میدرخشند تا لاجوردیِ درهای چوبی که رو به دریا باز میشوند. تونس کشوری است که در آن میتوانید صبح را در یک کافهی به سبک پاریسی در قلب پایتخت بگذرانید، ظهر را در میان ستونهای سنگیِ امپراتوریِ کارتاژ قدم بزنید و شب را زیر سقفِ پرستارهی صحرا، در چادر بربرها به خواب بروید. در حقیقت همین تضادهای دلنشین است که تور تونس را به یکی از متفاوتترین تجربههای زندگی هر مسافری تبدیل میکند.
اما چرا بسیاری از جهانگردان حرفهای، آرند تور را برای این مسیر انتخاب میکنند؟ پاسخ در «روایتگری» است. تونس بدون دانستن قصههای پشتِ هر سنگ، تنها یک بیابانِ ساحلی است. همراهی با تیم ما، یعنی کشفِ لایههای پنهانی که در هیچ کتابِ راهنمایی نوشته نشده است. ما در این مقاله قرار نیست فقط لیستِ جاذبهها را برای شما عنوان کنیم؛ بلکه میخواهیم دستتان را بگیریم و به قلبِ تپندهی این سرزمین ببریم؛ جایی که عطرِ یاسمن با بوی نانِ تازه در بازارهای قدیمی گره خورده است.
پایتخت تونس؛ دروازه ای میان دو عصر
وقتی هواپیمای شما در شهر تونس به زمین مینشیند، اولین چیزی که حس میکنید، بویِ آشنای دریاست. پایتخت این کشور، شهری دوچهره است که هر دو روی آن به یک اندازه دلربا هستند.
تونسِ مدرن
خیابان «حبیب بورقیبه» قلب تپندهی بخش مدرن شهر است. وقتی در این بلوارِ عریض که با درختانِ فیکوس و کافههای پیادهرو محاصره شده قدم میزنید، شاید برای لحظهای تصور کنید در شانزهلیزه پاریس هستید. ساختمانهای سفید با معماری «آرت نوو» و کلیسای جامع با شکوهی که در میانهی شهر قد علم کرده، یادآور دوران استعمار و تأثیر عمیق فرهنگ فرانسوی بر این گوشه از آفریقاست.
مدینه تونس
اما درست در انتهای این خیابان مدرن، دروازهای سنگی به نام «بابالبحر» ایستاده است که مرز میان دو جهان است. با عبور از این دروازه، وارد «مدینه» میشوید؛ بخش قدیمی و سنتی شهر که قدمتش به قرن هفتم میلادی بازمیگردد.
مدینه تونس، یک مارپیچِ تمامنشدنی از کوچههای تنگ و مسقف است که در هر گوشهی آن، هنری در حال خلق شدن است. اینجا، هر «سوق» (بازار) مخصوص به یک صنف است؛ در سوقِ عطارین، بویِ غلیظِ گلاب و عود شما را مست میکند و در سوقِ فرشفروشان، رنگهای گرمِ گلیمهای دستبافِ بربر، چشمانتان را مینوازد. راهنمایان آرند تور در این هزارتو، شما را به تماشای مساجد پنهان و مدرسههای قدیمی میبرند که کاشیکاریهای هفترنگشان، چشمان هر بینندهای را خیره میکند. نشستن بر روی فرشهای کهنه در یکی از قهوهخانههای سنتی مدینه و شنیدن صدای برخاستنِ اذان از منارهی مسجد جامع «زیتونه»، لحظهای است که در آن حس میکنید زمان واقعاً متوقف شده است.
کارتاژ و سیدی بوسعید؛ همآغوشیِ اسطوره و رنگ
در این نقطه از ساحل مدیترانه، شکوهِ زخمیِ یک امپراتوریِ باستانی در کنارِ آرامشِ بیانتهای شهری رویایی قرار گرفته است تا پیوندی میانِ ابهتِ سنگهای کارتاژ و رقصِ لاجوردیِ پنجرههای سیدی بوسعید برقرار شود.
کارتاژ
وقتی با آرند تور به تپهی «بیرسا» در قلب کارتاژ صعود میکنیم، در واقع پا بر خاکی میگذاریم که روزگاری نبضِ تجارتِ جهان در آن میتپید. کارتاژ تنها یک محوطهی باستانی نیست؛ مزارِ تمدنی است که رومیها آنقدر از آن میترسیدند که پس از پیروزی، بر خاکش نمک پاشیدند تا دیگر هیچ گیاهی در آن نروید. اما کارتاژ زنده ماند.
در این بخش، ما از حمامهای آنتونیوس بازدید میکنیم؛ سومین حمام بزرگ امپراتوری روم. وسعت ستونهای گرانیتی که ارتفاع برخی از آنها به بیش از ۱۵ متر میرسیده، نشاندهنده شکوهی است که نظیرش در کل آفریقا وجود نداشت. راهنمایان ما برای شما روایت میکنند که چگونه سیستمِ آبرسانیِ پیچیدهی کارتاژ، آب را از کیلومترها دورتر به این نقطه میآورد. ایستادن در لبهی بنادرِ باستانیِ «پونیک» که به شکل یک دایرهی کامل و مهندسیشده ساخته شده بودند، به شما نشان میدهد که چرا کارتاژیها فرمانروایان بیرقیب دریاها بودند. در اینجا، هر سنگِ خرد شده، راویِ نبرد هانیبال و فیلهایش علیه لژیونرهای رومی است.
سیدی بوسعید
کمی دورتر، بر فراز صخرههای مرتفعِ مشرف به خلیج، به شهر کوچکی میرسیم که نامش با مفهومِ «زیبایی» گره خورده است. سیدی بوسعید قطعهای از یونان است که در قلب آفریقا جوانه زده. در این شهر، قانون نانوشتهای وجود دارد: دیوارها باید سپیدِ مطلق باشند و درها، پنجرهها و نردههای آهنی، به رنگ آبیِ لاجوردی (آبیِ بوسعید).
در این بخش از تور تونس، ما از کوچههای سنگفرش شدهای عبور میکنیم که بویِ گلهای شمعدانی و کاغذیِ ارغوانی، فضای آن را پر کرده است. این شهر پناهگاهِ هنرمندان بزرگی چون «پل کله» بوده است. یکی از تجربههای منحصربهفرد ما در تور تونس آرند تور، بازدید از خانهی «دارالعنابی» است؛ یک خانهی سنتیِ قرن هجدهمی که به شما اجازه میدهد لایههای پنهانِ زندگیِ اشرافیِ تونس را ببینید؛ از حیاطهای مرکزی با کاشیکاریهای اندلسی تا پشتبامهایی که کلِ دریای مدیترانه را در یک قاب به شما هدیه میدهند. نشستن در «کافه دِ نات» و نوشیدن چای نعنایی که با دانههای صنوبر تزئین شده، یعنی لمسِ خالصترین لحظاتِ زندگیِ مدیترانهای.
الجم و قیروان؛ از نبردِ خونین تا سکوتِ نیایش
در این فصل از سفر، از هیاهویِ مرگبارِ آمفیتئاترِ الجم، جایی که سنگها هنوز طنینِ فریادهای باستانی را در دل دارند، به آرامشِ قدسیِ قیروان هجرت میکنیم تا تضادِ عمیق میانِ قدرتِ زمینیِ رومیان و معنویتِ آسمانیِ تمدنِ اسلامی را با تمام وجود حس کنیم. اینجا سفری است از میانِ راهروهای تاریکِ نبرد به سویِ حیاطهای سپید و آفتابیِ مساجدی که قرنهاست مرکزِ ثقلِ ایمان در شمالِ آفریقا بودهاند.
آمفیتئاتر الجم
در میان دشتهای خشک و زیتونزارهای مرکز تونس، ناگهان بنایی غولآسا از افق سر برمیآورد که حضورش در آن نقطه شبیه به یک معجزه است. آمفیتئاتر الجم (El Jem) که در قرن سوم میلادی ساخته شده، از نظر سلامتِ بنا حتی از کولوسئوم رم هم پیشی گرفته است. این سازه عظیم گنجایش ۳۵ هزار تماشاگر را داشته است.
با همراهی آرند تور، ما فقط به تماشای نمای بیرونی بسنده نمیکنیم. ما به طبقاتِ زیرین میرویم؛ جایی که هنوز بویِ نم و تاریکیِ هزارساله در راهروهایش حس میشود. اینجا محل نگهداریِ حیوانات وحشی و گلادیاتورهایی بود که تنها چند لحظه پیش از ورود به میدان نبرد، در سکوتِ مطلق با مرگ روبرو میشدند. صعود به بالاترین ردیفِ صندلیها به شما اجازه میدهد تا نبوغِ مهندسیِ رومی را درک کنید؛ جایی که صدا به صورت یکنواخت در کلِ فضا پخش میشود. تماشای این بنا در نورِ مایلِ عصر، وقتی سنگهای اخراییرنگش شروع به درخشش میکنند، یکی از باشکوهترین قابهای سفر شما خواهد بود.
مسجد جامع قیروان
سپس به قیروان میرویم؛ شهری که آن را «چهارمین شهر مقدس جهان اسلام» پس از مکه، مدینه و قدس میدانند. مسجد جامع عقبه بن نافع، با دیوارهای قطور و کنگرهدارش، بیشتر به یک دژِ نظامی شباهت دارد تا یک مکان مذهبی. این بنا نمادِ قدرت و نفوذِ اسلام در شمال آفریقاست.
درونِ حیاطِ وسیعِ مسجد، سنگهای مرمرِ صیقلی، نور خورشید را بازتاب میدهند. جالب است بدانید که ستونهایِ داخلیِ این مسجد از ویرانههای کارتاژ و دیگر شهرهای رومی جمعآوری شدهاند؛ یعنی شما میتوانید سرستونهایِ رومی و بیزانسی را در میانِ یک بنایِ اسلامی ببینید که تضاد زیبایی از تاریخ تونس را به نمایش میگذارد. راه رفتن روی فرشهای دستبافِ قیروان و تماشای منارهی مربعیشکل که قدیمیترین مناره در نوع خود در جهان است، حسِ عجیبی از قدمت و اصالت را به مسافران منتقل میکند. قیروان همچنین پایتختِ فرشبافی تونس است و بازدید از بازارهای فرشِ آن، بخشی جداییناپذیر از تجربهی ماست.
توزر؛ واحهِ سرخ در آغوشِ ریگهای روان
سفر به توزر (Tozeur)، ورود به دنیای متفاوتی است. اینجا قلمروِ معماریِ «خشتخام» و آجرهای زردرنگ است. مردمِ توزر هزاران سال است که آموختهاند چطور با چیدمانِ هندسیِ آجرها، سایههایی بسازند که دمای هوا را در گرمترین روزهای سال کاهش دهد. در این بخش از تور تونس، ما در کوچههای محلهی قدیمی «اولاد الحدف» گم میشویم؛ جایی که دیوارها شبیه به فرشهای بافتهشده از آجر هستند.
شطالجرید؛ مرزِ وهم و واقعیت
پیش از رسیدن به توزر، از شطالجرید عبور میکنیم. این بزرگترین دریاچهی نمک در صحرای بزرگ آفریقاست. در بیشترِ فصول سال، این دریاچه کاملاً خشک است و لایهای ضخیم از نمکِ درخشان سطح آن را میپوشاند. عبور از جادهی مستقیمی که از میان این شوره زار میگذرد، تجربهای سورئال است. سرابها در این منطقه چنان قدرتمند هستند که ممکن است در دوردستها، دریاچهای پر از آب یا جنگلی از نخل ببینید که در واقعیت وجود ندارند. آرند تور توقفی در میانه این مسیر خواهد داشت تا شما بتوانید روی بلورهای نمک قدم بزنید و عکسهایی بگیرید که در آنها مرزِ زمین و آسمان محو شده است.
پارکِ دایناسورها و نخلستانهای بیپایان
توزر پایتختِ «دگلت نور» (Deglet Nour) یا همان مرغوبترین خرمای جهان است. ما شما را به عمقِ نخلستانهای عظیم میبریم که توسط سیستمِ آبیاریِ ابداعیِ «ابن شباط» در قرن سیزدهم اداره میشوند. اما برای تلطیفِ فضایِ تاریخی، سری هم به پارک دنوساریا میزنیم؛ جایی که ماکتهای غولپیکرِ دایناسورها در ابعادِ واقعی، یادآورِ دورانِ پیشازتاریخِ این سرزمین هستند. همچنین، بازدید از «آنک جمل» (گردن شتر) و لوکیشنهای تخیلیِ فیلم جنگ ستارگان، شما را از دنیای واقعیت به سیارهی «تاتوئین» میبرد؛ جایی که خانههای کرویشکلِ فیلم هنوز هم در دلِ ماسهها خودنمایی میکنند.
بولا رجیا و دوگا؛ شکوهِ پنهان در زیرِ زمین و بر فرازِ تپه
در این قطعه از خاکِ شمال غرب، تونس نبوغِ معمارانهی باستان را در دو ترازِ متفاوت به رخ میکشد؛ جایی که در بولا رجیا باید به اعماقِ خنکِ زمین پناه برد تا شکوهِ موزاییکها را در خانههای زیرزمینی کشف کرد و در دوگا، باید بر فرازِ تپهای بلند ایستاد تا عظمتِ معابدِ رومی را در تلاقی با دشتهای طلایی گندم به نظاره نشست. این تقابل میانِ سکوتِ خانههای پنهان و ابهتِ ستونهای برافراشته، روایتی است از سازگاریِ شگفتانگیزِ انسان با اقلیم و بلندپروازیِ بیپایانِ تمدنهای کلاسیک.
بولا رجیا
در شمال غربی تونس، به بولا رجیا (Bulla Regia) میرسیم؛ جایی که رومیها راهکاری نبوغآمیز برای مقابله با گرمای تابستان ابداع کردند. آنها خانههای خود را در دو طبقه میساختند: یک طبقه روی زمین برای زمستان و یک طبقه کاملاً زیرزمینی برای تابستان! همراه با راهنمایان آرند تور، ما به زیرزمین میرویم تا وارد «ویلایِ فیشر» یا «ویلایِ آمفیتریت» شویم. تماشای موزاییکهای رنگارنگی که پس از ۱۸۰۰ سال هنوز هم رنگهایشان زنده است و موضوعاتی چون خدایانِ دریا و شکار را روایت میکنند، نفسگیر است. خنکای مطبوعِ این خانههای زیرزمینی در مقایسه با گرمای بیرون، شما را به تحسینِ مهندسانِ باستان وامیدارد.
شهر دوگا
اما نقطه اوجِ آثارِ باستانی تونس، بدون شک دوگا (Dougga) است. این شهر بر روی تپهای سرسبز بنا شده و به قدری سالم مانده که یونسکو آن را «بهترین نمونهی یک شهر کوچکِ رومی در آفریقا» نامیده است. در دوگا، ما در تئاترِ عظیمی مینشینیم که هنوز هم کنسرتهای بزرگی در آن اجرا میشود. معبدِ «کاپیتول» با ستونهایِ عظیمِ کورینتیاش که رو به دشتهای گندم قد علم کردهاند، عظمتی دارد که در کلمات نمیگنجد. پیادهروی در میانِ حمامهای عمومی، فرومهای تجاری و معابدِ چندگانه، به شما اجازه میدهد تا زندگیِ روزمرهی یک شهروندِ رومی را با تمام جزئیات تصور کنید. دوگا جایی است که سکوتِ طبیعت و شکوهِ تاریخ در هم ذوب شدهاند.
حمامات و سوسه؛ رقص مدیترانه بر شنهای طلایی
در این قطعه از بهشتِ ساحلی، تونس لبخندِ فیروزهای خود را به روی مسافران میگشاید؛ جایی که دیوارهای خشتی و کهنهی قلعهها در حمامات با عطرِ مستکنندهی یاسمن و نارنج در هم آمیخته و در سوسه، تلالوِ شنهای طلایی با هیاهوی بنادر مدرن و بازارهای پرجنبوجوش، سمفونیِ زندگی را مینوازند. اینجا پیوندی ناگسستنی میانِ آرامشِ بیانتهای دریا و شکوهِ معماریِ اسلامی برپا شده است تا هر غروب، رقصِ نور بر امواجِ مدیترانه، خاطرهای ابدی در ذهنِ میهمانانِ آرند تور حک کند.
شهر حمامات
وقتی در تور تونس به سمت «حمامات» حرکت میکنیم، اولین چیزی که پیش از دیدن شهر به استقبالتان میآید، رایحهی خوش گلهای یاسمن و شکوفههای مرکبات است. حمامات قطبِ آرامش تونس است. تصور کنید در امتدادِ دیوارهای سنگی و کرمرنگِ «مدینه» قدم میزنید که قدمتشان به قرن پانزدهم بازمیگردد. در یک طرف، آبیِ بیکران مدیترانه است که با لنجهای کوچکِ ماهیگیریِ زرد و سبز تزئین شده و در طرف دیگر، کوچههایی که دیوارهایش با گلهای کاغذیِ ارغوانی پوشانده شده است.
در حمامات، آرند تور شما را به بخش قدیمی شهر میبرد؛ جایی که خانهها پنجرههای چوبی مشبک دارند تا محرمیت و خنکای نسیم را همزمان حفظ کنند. نشستن در کافههای ساحلی این شهر و تماشای ماهیگیرانی که تورهایشان را روی ماسههای نرم پهن کردهاند، تصویری است که هیچگاه کهنه نمیشود. حمامات ترکیبی از یک تفرجگاه مدرن و یک بندرگاه باستانی است که در آن میتوانید ساعتها بدون هیچ مقصدی راه بروید و فقط از تماشای تلاقیِ قلعههای سنگی با هتلهای لوکس لذت ببرید.
شهر سوسه
کمی که به سمت جنوب حرکت کنیم، به «سوسه» میرسیم؛ شهری که یونسکو آن را به عنوان یکی از کاملترین نمونههای شهرهای ساحلیِ دوران اسلامی ثبت کرده است. سوسه بزرگتر و پرجنبوجوشتر از حمامات است. «رباطِ سوسه» (قلعه نظامی) با آن دیوارهای قطور و کنگرهدارش، مانند نگهبانی است که قرنهاست از شهر در برابر تهاجمات دریایی محافظت میکند.
وقتی با همراهی راهنمایان آرند تور از پلههای مارپیچ برجِ قلعه بالا میروید، منظرهای پانورامیک از سقفهای گنبدیِ مساجد، بازارهای سرپوشیده و بندرگاه مدرن زیر پای شما باز میشود. در سوسه، تضاد عجیبی وجود دارد؛ از یک سو سکوتِ موزههای باستانی با موزاییکهای رومی خیرهکننده و از سوی دیگر، هیاهوی «بندر القنطاوی» با قایقهای تفریحی و رستورانهایی که بهترین میگوهای مدیترانهای را طبخ میکنند. این شهر به شما یاد میدهد که تونس چگونه توانسته است شکوه تاریخیاش را با نبض تند زندگی امروزی گره بزند.
جربه (Djerba)؛ جزیره فراموشی و صلح
حالا وقت آن است که از خشکی جدا شویم و به جایی برویم که تونسِ واقعی در خالصترین شکل خود باقی مانده است. جزیره جربه، سرزمینِ نخلهای بیپایان و معماریِ سپید است. طبق افسانهها، جربه همان جزیرهی «لوتوس» در داستان ادیسه هومر است؛ جایی که هر کس پا به آن میگذاشت، چنان غرق در آرامش و لذت میشد که سرزمین مادریاش را فراموش میکرد.
آرند تور در این جزیره، شما را به روستای «اریاض» میبرد؛ جایی که پروژهی «جربه هود» آن را به یک موزهی خیابانی بزرگ تبدیل کرده است. هنرمندان گرافیتی از سراسر جهان روی دیوارهای سفید و خشتیِ این روستای قدیمی، نقاشیهایی کشیدهاند که تضاد میان هنر مدرن و بافت سنتی بربر را به رخ میکشد. قدم زدن در این روستا مثل راه رفتن در یک گالریِ بیانتها زیر آسمان صاف است.
کنیسه الغریبه
یکی از شگفتانگیزترین بخشهای سفر ما در جربه، بازدید از «کنیسه الغریبه» است. اینجا یکی از قدیمیترین عبادتگاههای یهودیان در جهان است. کاشیکاریهای آبی و سفید داخلی، چلچراغهای پر زرقوبرق و آرامشِ حاکم بر فضا، به شما یادآوری میکند که تونس قرنهاست خانهی امنِ ادیان مختلف بوده است. جربه فقط یک جزیره تفریحی نیست؛ جربه نمادِ صلح و مداراست. سواحل این جزیره با شنهای به سفیدیِ شکر و آبیِ زلال، بهترین مکان برای غواصی و تماشای دنیای زیر آب است که آرند تور با تجهیزات کامل برای شما مهیا میکند.
شمالِ وحشی و سبز؛ بیزرت و غارنوردی در عین ذهب
در این فصل از سفر با آرند تور، تونس چهرهای دیگر از خود را نمایان میکند؛ جایی که سرسبزیِ کوههای اطلس به تلاقی با صخرههای مرجانیِ مدیترانه میرود تا در بیزرت، ونیزِ کوچکِ آفریقا را در آغوشِ دریا ببینیم و در غارِ عین ذهب، به اعماقِ مجهولِ زمین نفوذ کنیم.
شهر ساحلی بیزرت
بسیاری از مسافران فکر میکنند تونس فقط بیابان و ساحلِ گرم است، اما وقتی با آرند تور به سمت شمال و شهر «بیزرت» میروید، با منظرهای متفاوت روبرو میشوید. بیزرت شمالیترین شهر آفریقاست؛ جایی که کوههای سبز به دریا میرسند. بندرگاه قدیمی بیزرت با قایقهای رنگارنگ که در کانالهای آبی پارک شدهاند، شباهت عجیبی به شهرهای بندریِ جنوب اروپا دارد. پلهای متحرک، دژهای اسپانیایی و بازارهای ماهی که بویِ تازگیِ دریا را میدهند، بیزرت را به یکی از بکرترین نقاط تونس تبدیل کردهاند.
غارنوردی در غار عین ذهب
برای کسانی که در تور تونس به دنبال آدرنالین هستند، هیچجا مثل «عین ذهب» نیست. این غار که به «غار طلایی» معروف است، یکی از زیباترین غارهای قاره آفریقا محسوب میشود. همراه با تیم حرفهای آرند تور، مجهز به کلاه و چراغ پیشانی، وارد دنیایی میشوید که در آن استالاکتیتها و استالاگمیتهای عظیم، ستونهایی هنری ساختهاند. صدای چکچک آب در سکوتِ مطلقِ زیر زمین و انعکاسِ نور روی کریستالهای سنگی، تجربهای است که لرزه به اندام شما میاندازد. اینجا جایی است که متوجه میشوید تونس نه تنها روی زمین، بلکه زیر زمین هم شاهکارهای بینظیری دارد.
از کِلیبیا تا هرگلا؛ جایی که دریا با صخره نجوا میکند
در این قطعه از نوار ساحلی، تونسِ واقعی به دور از زرقوبرقهای توریستی، در شکوهِ صخرههای سخت و بنادرِ بیتکلف تجلی یافته است؛ جایی که دژِ عظیمِ کِلیبیا مانند نگهبانی باستانی بر فرازِ شفافترین آبهای مدیترانه ایستاده و روستای هرگلا با سپیدیِ دیوارهایش، آرامشِ صیادانِ کهن را به رخ میکشد.
قلعه شهر بندری کِلیبیا
وقتی در مسیرِ ساحلی به سمت شرق پیش میرویم، شکوهِ یک دژِ عظیم سنگی بر فرازِ تپهای بلند، چشمانتان را به خود خیره میکند. اینجاست که با قلعه کِلیبیا روبرو میشوید. این قلعه که قدمت آن به قرن پنجم میلادی بازمیگردد، یکی از مستحکمترین و زیباترین دژهای شمال آفریقاست. همراه با آرند تور، از دیوارههای ضخیم این قلعه بالا میرویم؛ جایی که بادِ تندِ دریا لابلای سنگهای باستانی میپیچد.
از فرازِ برجهای کِلیبیا، منظرهای پیش روی شماست که کلمات در توصیفش ناتواناند: آبیِ متالیکِ دریا که با سفیدیِ کفِ موجها درآمیخته و باغات زیتونی که تا دوردستها کشیده شدهاند. کِلیبیا به خاطرِ «مسقط» (نوعی انگور محلی) و ماهیهای تازهاش مشهور است. نشستن در یک رستوران محلی کوچک در پای قلعه و چشیدن ماهیِ کبابشدهای که همان صبح از آب گرفته شده، بخشی از لذتِ بیتکلفِ این سفر است.
روستای ماهیگیری هرگلا
اگر به دنبال نقطهای هستید که در آن زمان به کلی متوقف شده باشد، هرگلا مقصد نهایی شماست. این روستای کوچکِ ماهیگیری که روی صخرهای مشرف به خلیج «حمامات» قرار گرفته، تبلورِ سادگیِ مدیترانهای است. در هرگلا خبری از هتلهای بزرگ و هیاهوی توریستها نیست. در عوض، کوچههایی وجود دارد که با حصیرهای بافتهشده از برگِ نخل تزئین شدهاند و درهایی که با رنگِ آبیِ ملایم، آرامش را به عابران هدیه میدهند.
در تور تونس آرند تور، هرگلا فرصتی است برای قدم زدنِ بیهدف. اینجا میتوانید با صیادانی که در حال تعمیر تورهایشان هستند همکلام شوید یا در یک کارگاه کوچکِ سبدبافی، شاهدِ هنری باشید که نسل به نسل منتقل شده است. هرگلا به شما یادآوری میکند که برای خوشبختی، گاهی فقط یک صندلیِ چوبی، یک فنجان چای و تماشای رقصِ موجها کافی است.
نابول؛ رقصِ دستها روی خاک و سفال
کمی دورتر از هرگلا، به شهر نابول (Nabeul) میرسیم؛ شهری که آن را پایتخت صنایع دستی و قلبِ تپندهی هنرِ سفالگری تونس میدانند. ناپول بویِ بهارنارنج و صدایِ چرخشِ چرخهای سفالگری میدهد.
در این بخش از تور تونس، ما به بازارهای سنتی نابول میرویم که شبیه به یک جعبهی جواهرِ رنگارنگ است. کاشیهای لعابی با طرحهای اسلیمی، بشقابهای نقاشیشده با دست و کوزههای عظیمی که در آفتاب خشک میشوند، هر گوشه از شهر را به یک گالریِ هنری بدل کردهاند. همراه با متخصصان آرند تور، شما شانس این را دارید که وارد کارگاههای قدیمی شوید و ببینید چطور یک تکه گلِ بیجان، تحتِ فشارِ انگشتانِ یک هنرمندِ نابولی، به ظرفی بدل میشود که هزار سال اصالت را در خود جای داده است. نابول همچنین به خاطر عصارهی بهارنارنجش (زهر) مشهور است که در تمامِ عطرهای اصیلِ تونسی از آن استفاده میشود.
بیابانِ صحرا؛ ضیافتِ ستارهها و شنهای روان
حالا وقت آن است که با مدیترانه خداحافظی کنیم و به سویِ قلمروِ سکوت و عظمت حرکت کنیم: صحرای بزرگ آفریقا. سفر به تونس بدونِ لمسِ شنهای گرمِ صحرا، سفری ناتمام است.
واحه ها و نخلستان های دوردست
وقتی با خودروهای آفرودی آرند تور از جادههای آسفالت فاصله میگیرید و واردِ پهنهی بیانتهای ماسهها میشوید، حسِ غریبی از آزادی شما را دربرمیگیرد. تپههای ماسهای که با وزشِ باد تغییر شکل میدهند، رنگهایی از زردِ لیمویی تا نارنجیِ تند را در طول روز به خود میگیرند. ما شما را به «دوز» (Douz) میبریم که به دروازهی صحرا معروف است.
شترسواری در غروب و شبنشینیِ بربری
تجربهی شترسواری در سکوتِ مطلقِ کویر، در حالی که خورشید مانند یک گویِ آتشین در افقِ ماسهها فرو میرود، لحظهای است که در آن عظمتِ طبیعت شما را مسحور میکند. اما جادوی واقعی با تاریک شدنِ هوا آغاز میشود. دورِ آتش نشستن، گوش دادن به موسیقیِ طبلهای بربری و خوردنِ «خبز مله» (نانی که زیر شنهای داغ و آتش پخته میشود)، شما را به عمقِ فرهنگِ چادرنشینانِ تونس میبرد.
آسمانِ صحرا در شب، سقفِ جادوییِ سفر ماست. دور از آلودگیِ نوریِ شهرها، کهکشانِ راهِ شیری با چنان جزئیاتی میدرخشد که احساس میکنید اگر دستتان را دراز کنید، میتوانید ستارهای را بچینید. آرند تور با برپایی کمپهای مجهزِ کویری، ترکیبی از ماجراجوییِ وحشی و رفاه را برای شما رقم میزند تا شبی را سپری کنید که شاید تنها در فیلمهای حماسی دیدهاید.
نخلستانها و نمکزارهای توزر؛ در جستجوی دایناسورها
در ادامهی مسیرِ جنوبی، به واحهِ افسانهایِ توزر برمیگردیم تا لایههای دیگری از آن را بشکافیم. توزر تنها یک شهر نیست، بلکه نمادِ مبارزهی انسان با کویر است.
-
معماریِ آجریِ منحصربهفرد: در کوچههای توزر که راه میروید، دیوارها با آجرهای کوچکی تزیین شدهاند که سایههایی هندسی میسازند. این معماری به گونهای طراحی شده که حتی در اوجِ گرمای تابستان، دمای کوچهها را تا چندین درجه خنکتر نگه میدارد.
-
شطالجرید؛ پهنهی آینهای: عبور از جادهای که از میانِ دریاچهی نمک خشکشدهی شطالجرید میگذرد، شبیه به سفر در رویاست. در دو طرفِ جاده، کریستالهای نمک نور را بازتاب میدهند و سرابهایی میسازند که تشخیصِ مرزِ آسمان و زمین را غیرممکن میکند.
-
دایناسورهای پلاستیکی و خاطراتِ هالیوودی: در شهر توزر، بخشی وجود دارد که با دایناسورهای غولپیکرِ پلاستیکی تزئین شده است؛ اشارهای فانتزی به تاریخِ زمینشناسیِ منطقه. اما برای دوستدارانِ سینما، بازدید از «سیدی بوهلال» یا همان درهای که فیلمهای «جنگ ستارگان» و «بیمار انگلیسی» در آن ساخته شدهاند، هیجانی وصفناپذیر دارد. قدم زدن در همان لوکیشنهایی که شخصیتهای افسانهای سینما در آن حضور داشتهاند، تجربهای است که فقط در تور تونس آرند تور نصیبتان میشود.
شکمگردی در تونس؛ ضیافتِ تندی، ترشی و ادویه
سفر با آرند تور به تونس، بدونِ نشستن سر سفرههای پر زرقوبرقِ این کشور، ناتمام است. آشپزی تونس، مانند تاریخش، ترکیبی از ذائقه بربرهای صحرانشین، ظرافتهای فرانسوی و تندیِ ادویههای عربی است. در این بخش، میخواهیم شما را به سفری میانِ دیگهای مسی و تنورهای گلی ببریم.
کوسکوس
«کوسکوس» در تونس فقط یک غذا نیست، بلکه یک آیین ملی است. برخلاف مراکش که کوسکوس را کمی شیرین میپسندند، در تونس این غذا با سسی قرمز، تند و غلیظ سرو میشود. دانههای ریزِ گندم (بلغور) که در بخارپزهای مخصوص با عطرِ گوشت بره یا ماهی پخته شدهاند، زیرِ کوهی از سبزیجاتِ پخته مثل کدو، هویج و نخود پنهان میشوند. آرند تور شما را به رستورانهای محلی در قلب «مدینه» میبرد تا طعم اصیل این غذا را که با عشق و صبوری پخته شده، بچشید.
بریک (Brik)
اگر به دنبال محبوبترین پیشغذا در تور تونس میگردید، «بریک» پاسخ شماست. یک لایه نازک و ترد از خمیر که با سیبزمینی، جعفری، ماهی تن یا میگو پر شده و یک تخممرغ نیمپز در میان آن قرار دارد. هنرِ خوردنِ بریک در این است که آن را طوری گاز بزنید که زردهی تخممرغ جاری نشود! این تجربه ساده اما لذتبخش، در کافههای ساحلی «بیزرت» یا «سوسه» طعم دیگری دارد.
لبلبی
برای کسانی که میخواهند مثل یک تونسیِ اصیل روزشان را شروع کنند، «لبلبی» واجب است. این سوپ غلیظِ نخود که با تکههای نانِ بیات، سیر، زیره و مقدار زیادی روغن زیتون و «هریسه» (خمیر فلفل قرمز تند) ترکیب میشود، بمب انرژی است. لیدر ما در آرند تور به شما نشان میدهد که چطور محلیها نان را با دست خرد میکنند و در کاسههای سفالی میریزند تا این معجونِ تند و گرم آماده شود.
سوغاتی های ماندگار؛ قطعهای از تونس در چمدان شما
تونس کشوری است که در آن «یاسمن» نمادِ همه چیز است. مردان تونسی اغلب یک شاخه کوچک گل یاسمن پشت گوش خود میگذارند که نشانه صلح و دوستی است. در طول سفر با آرند تور، شما متوجه خواهید شد که مهماننوازی در خون این مردم است.
هریسه و روغن زیتون
وقتی میخواهید برای عزیزانتان سوغات بخرید، حتماً سراغ روغن زیتون تونس بروید. این کشور یکی از بزرگترین تولیدکنندگان روغن زیتون باکیفیت در جهان است. همچنین «هریسه» (خمیر تند فلفل) که به ثبت جهانی یونسکو رسیده، بهترین یادگاری برای کسانی است که عاشق طعمهای آتشین هستند.
قالیچههای قیروان و سفالهای ناپول
اگر به دنبال چیزی ماندگارتر هستید، قالیچههای پشمی و دستباف «قیروان» با طرحهای اصیلِ هندسی، گرمابخشِ خانهی شما خواهند بود. همچنین سفالهای لاجوردیِ ناپول که با نقوشِ خورشید و ماهی تزیین شدهاند، تکهای از هنرِ مدیترانهای را به چمدان شما اضافه میکنند.
چرا تونس، چرا آرند تور؟
ما در این سفرنامه طولانی، از اعماق غارهای «عین ذهب» تا بلندای دژِ «کِلیبیا»، از سکوتِ صحرا تا هیاهوی بازارهای «تونس» سفر کردیم. تونس مقصدی برای کسانی است که از تکرار گریزاناند؛ برای کسانی که میخواهند صبح را با صدای ناقوس کلیسا و شب را با صدای اذان به پایان ببرند.
آرند تور با طراحیِ دقیق این مسیر، تلاش کرده است تا فراتر از یک آژانس مسافرتی، یک «راوی» باشد. ما شما را فقط به تماشای بناها نمیبریم، بلکه شما را در متنِ زندگیِ تونسی قرار میدهیم. ما معتقدیم که سفر، یعنی کشفِ لایههای پنهانی که تنها با نگاهی کنجکاو و راهنماییِ متخصص دیده میشوند.
تونس، با آغوشی باز و لبخندی به رنگ یاسمن، منتظر شماست. دریای فیروزهای، شنهای طلایی صحرا و ستونهای باستانیِ کارتاژ، هر کدام قصهای دارند که باید شنیده شود. آیا آمادهاید تا فصل بعدیِ زندگیتان را در کوچههای آبی و سفید «سیدی بو سعید» بنویسید؟
همین حالا چمدانتان را ببندید؛ ما در تور تونس آرند تور، بر روی پلههای آمفیتئاتر «الجم»، منتظر ایستادهایم تا با هم به دلِ تاریخ بزنیم.
محیا بیگی